Van startbekwaam naar basisbekwaam

Inleiding
Leerkrachten die hun diploma startbekwaam leraar op zak hebben, willen graag aan het werk. Een deel van deze starters kan snel instromen op een vaste school, anderen beginnen hun loopbaan vanuit een invalpool. Op dat moment begint het proces waarin zij zich ontwikkelen van startbekwaam naar basisbekwaam leraar.

Iselinge Academie stelde een traject samen voor beginnende leerkrachten, vol tools die hen helpen om verantwoord van start te gaan. De thema’s die aan de orde komen, zijn gekoppeld aan de competenties passend bij basisbekwaamheid. Deelnemers die het studiejaar succesvol afronden, ontvangen het certificaat basisbekwaam leraar.

Doelgroep en werkwijze
De eerste stap van het traject naar basisbekwaam betreft een assessment. Vanuit dit assessment wordt een gericht advies gegeven omtrent de gerealiseerde en nog te realiseren competenties. Op basis daarvan wordt een maatwerktraject samengesteld, dat recht doet aan enerzijds de kwaliteitseisen van basisbekwaam en anderzijds aan de output van het assessment waarbij de reeds gerealiseerde competenties/expertise en de handelingsverlegenheden in kaart zijn gebracht. Bij een advies van een praktijk oriëntatie ligt het accent op de oriëntatie en de begeleiding binnen de school. Onderdelen van het maattraject kunnen hiervan onderdeel uitmaken, naast de meer individueel gerichte coaching.

Binnen het aanbod voor de doelgroep zijn de introductiebijeenkomst en de intervisiebijeenkomsten verplicht voor deelnemers die een volledig op maat gemaakt traject volgen. Bij de introductiebijeenkomst ligt het accent op persoonlijk meesterschap. Binnen de intervisiebijeenkomsten wordt door de deelnemers eigen casuïstiek ingebracht. Ervaring heeft geleerd, dat starters veel behoefte hebben aan het delen van ervaringen (buiten de setting waarin ze werkzaam zijn). Het eerste jaar is veelal een zwaar jaar en  – hoe confronterend dat soms ook is – een jaar van overleven. Intervisie (mits goed begeleid) met “lotgenoten” kan daarbij heel ondersteunend zijn.

Uitgangspunt van het maatwerk qua studiebelasting is 80 uur (2 uur per week) op basis van een volledige aanstelling. Deze 80 uur betreft ± 40 contacturen en ± 40 uur zelfstudie. Deelname aan meer bijeenkomsten (waardoor de 80 uur wordt overschreden) is mogelijk, maar worden gezien als eigen investering. De bijeenkomsten worden buiten schooltijd en om de ‘onderwijspieken’ heen georganiseerd. Alle bijeenkomsten duren drie uur.

Inhouden
De thema’s die aan de orde komen, zijn gekoppeld aan de bekwaamheidseisen passend bij basisbekwaam. Deze bekwaamheidseisen bevatten de volgende componenten:

  1. Pedagogische bekwaam
  2. Vakinhoudelijke bekwaam
  3. Vakdidactisch bekwaam
  4. Bekwaam in onderwijs innovatie
  5. Professioneel bekwaam

De onderwijscoöperatie adviseert daarbij o.a. dat de leerkracht activerende en interactieve  werkvormen hanteert, duidelijke uitleg geeft van didactische hulpmiddelen en opdrachten, leerlingen uitdaagt en het zelfvertrouwen stimuleert. Rekening houdend met deze adviezen, de ervaringen vanuit het VSLS project en de dagelijkse praktijk, is onderstaand keuzepalet aan thema’s samengesteld, waarbij tevens is gekeken naar de relatie met de bekwaamheidseisen leerkracht primair onderwijs.

  • Introductiebijeenkomst: Persoonlijk meesterschap (2 dagdelen). Alle deelnemers.
  • Intervisie bijeenkomsten. (4 dagdelen verdeeld over het jaar, 2 docenten aanwezig). Alle deelnemers.
  • ICT vaardigheden, waaronder: het digiboard, en verwerking van data  en kengetallen in verschillende leerlingvolgsystemen (2 dagdelen)
  • Onderwijsconcepten (1 dagdeel)
  • Recente methodes in het onderwijs op gebieden van o.a  instrumentele vaardigheden, wetenschap, cultuur en techniek (2 dagdelen)
  • Omgaan met gedrag (2 dagdelen)
  • Effectieve instructie (2 dagdelen)
  • Leerlaboratorium: In gesprek met ouders en collega’s (2 dagdelen)
  • Klassenmanagement (2 dagdelen)

Certificering
Als de cursist aan het eind van het traject aan alle gevraagde competenties voldoet, ontvangt hij of zij het certificaat basisbekwaam.

Kosten
Kosten voor deelname aan een op maat gemaakt traject bedragen € 1250,- Buiten de verplichte bijeenkomsten mag daarbij onbeperkt worden ingeschreven op alle thema’s. Het traject gaat van start bij 15 ingeschreven deelnemers (boven de 20 deelnemers wordt de groep gesplitst). De intervisiebijeenkomsten bestaan uit maximaal 10 deelnemers. Deelnemers waarvan na het startassessment blijkt, dat deelname aan het hele traject niet nodig of gewenst is, kunnen losse thema’s volgen. Op voorwaarde dat er voldoende inschrijvingen zijn (minimaal 10 deelnemers) zijn de kosten van een los thema € 180,- per dagdeel en € 320,- voor een bijeenkomst van 2 dagdelen.

Inzet docenten
Bij het start assessment zijn meerdere docenten betrokken. Bij de begeleiding en ondersteuning bij een praktijk oriëntatie zijn alle participanten in meer of mindere mate betrokken, afhankelijk van de invulling van het maattraject. Na inventarisatie van benodigde expertise worden vanuit Iselinge Hogeschool en de Iselinge Academie docenten benaderd. Voorwaardelijk daarbij is expertise op inhoud en gekwalificeerd voor het verzorgen van volwasseneducatie. Waar mogelijk en nodig worden ook medewerkers van de scholen/besturen betrokken bij de thema’s. Denk daarbij o.a. aan participatie in het leerlaboratorium en het thema solliciteren. 

Handleiding voor de scholen
Vanuit het project Versterking Samenwerking Lerarenopleidingen en Scholen (VSLS) is een handleiding ontwikkeld voor de startende leerkracht. Deze handleiding stellen wij beschikbaar aan alle deelnemende scholen, inclusief een bijeenkomst van een dagdeel waarin we de inhoud toelichten aan bestuurders, directeuren en intern begeleiders. Hieraan zijn geen kosten verbonden.

Overige

Individuele coaching
Indien gewenst kunnen deelnemers ondersteuning krijgen in de vorm van School Video Interactie Begeleiding (S-VIB). Invulling van dit traject, alsmede de bijbehorende kosten, worden besproken in overleg met de deelnemer en diens leidinggevende.

Vervolg: Van basisbekwaam naar vakbekwaam
Eenmaal basisbekwaam, ontwikkelt een leerkracht zich verder tot vakbekwaam. Het aanbod hiervan wordt samengesteld op basis van de output van de eerste fase (naar basisbekwaam). In deze fase stelt de onderwijscoöperatie dat de leerkracht de instructie afstemt op relevante verschillen tussen leerlingen, leerlingen vraagt om na te denken over strategieën bij de aanpak, zwakke leerlingen extra leer-en instructietijd biedt en de verwerking van de leerstof afstemt op verschillen tussen leerlingen.

Opties daarbij zijn:

  • Vervolg op maat:  keuzes uit hiervoor genoemd palet aangevuld met nieuwe thema’s op basis van evaluaties fase 1
  • Mogelijkheid: deelname aan een van de academische werkplaatsen of leernetwerken van Iselinge Hogeschool
  • Een Post HBO opleiding passend bij de persoonlijke ambities en wat de school vraagt
  • Een Master opleiding

Bij de overweging van een master is er de mogelijkheid om in een drietal bijeenkomsten kennis te maken met wat een post-hbo-master inhoudt en wat er daarbij van deelnemers wordt verwacht. Een belangrijk accent ligt daarbij op onderzoeksvaardigheden. Aan deze bijeenkomsten zijn geen kosten verbonden.